Upały czyli stres termiczny

Nadeszło lato a wraz z nim upały, które nie tyko nam dają się we znaki. Temperatura powietrza jest istotnym czynnikiem mikroklimatu pomieszczeń drobiarskich tak w stadach reprodukcyjnych, towarowych jak i kurnikach brojlerowskich. O ile w młodym, pisklęcim wieku, w okresie odchowu wskazane jest podniesienie temperatury otoczenia powyżej nawet 33C ( z uwagi na niepełnosprawny jeszcze system termoregulacji) , to taka temperatura dla dorosłego ptaka może być zabójcza, a już na pewno ma poważny wpływ na efekty produkcji poprzez niskie przyrosty masy ciała (brojlery) oraz spadek nieśności i jakości skorup (nioski i reprodukcja). Nieśność, z uwagi na spadek spożycia paszy i stres cieplny, niekorzystnie wpływający na proces tworzenia się jaja, obniża się już w temperaturze 25C. W temperaturze 30C kury z wielkim trudem pozbywają się nadmiernej ilości ciepła, a temperatura powyżej 40C grozi udarem cieplnym. Z temperaturą ściśle powiązana jest wilgotność powietrza, czyli zawartość w nim pary wodnej. Wraz ze wzrostem temperatury obniża się w pomieszczeniu wilgotność względna powietrza i odwrotnie, co jest prawidłowym zjawiskiem. W sytuacji, w której wilgotność rośnie wraz ze wzrostem temperatury i utrudnia oddawanie ciepła przez organizm ptaka, stan ten pogłębić może zbyt liczna obsada na m2 przy wysokiej masie ciała, parowanie ściółki, niezbędny jest ruch i intensywna wymiana powietrza, czyli wentylacja. Szybkość ruchu powietrza mierzona w strefie przebywania ptaków nie powinna przekraczać dla młodzieży i brojlerów 0,6m - 1,0/sek, dorosłych kur 1,0 - 1,5m/sek, przy wilgotności względnej ok. 60 - 70. Nie należy przekraczać tych granic, gdyż spowodowanie przeciągów zagraża przeziębieniem ptaków. Ustalono także wskaźniki wymiany powietrza w kurniku, które w okresie letnim wzrastają do 5m3/godz/kg masy ciała a w przypadku niosek 6m3/godz/kg. W praktyce jest wiele sposobów zapobiegania stresowi cieplnemu drobiu. Najpopularniejszym jest nawilżanie powietrza ułatwiające ochładzanie ptaków poprzez parowanie, ale uwaga, warunkiem jest sprawny system wentylacyjny, żeby nie dopuścić do efektu "dżungli tropikalnej"i poduszenia się ptaków, karygodnym jest bezpośrednie polewanie ptactwa wodą jak często obserwuje się to na fermach brojlerów. System nawilżająco-chłodzący zamontowany bądź na zewnątrz kurnika lub , polega na wytwarzaniu bardzo drobnokropelkowego obłoku wodnego, który umiejscowiony na drodze wlotu powietrza, chłodzi je i nawilża (wskazana jest w obiegu rurek z dyszkami - zimna woda). System zewnętrzny może składać się z mokrych (trzcina lub inny materiał wodochłonny) filtrów, przez które przechodzi powietrze wpadające do kurnika wlotami. W niektórych przypadkach zastosowano zamkniętą cyrkulację wody z chłodzącym, podziemnym odcinkiem rury wodnej. Przy zastosowaniu wymienionych systemów można osiągnąć spadek temperatury w kurniku o 3 - 4C. Oczywiście, najlepszym rozwiązaniem jest zainstalowanie klimatyzatorów, tym sposobem można obniżyć temperaturę w kurniku nawet o 8 - 10C, przeszkodą jest wysoka cena tych urządzeń, ale w przypadku posiadania większej ilości budynków, możliwe jest przenośne instalowanie klimatyzatorów w obiektach z adekwatną grupą wiekowa (wagową) drobiu Ptakom w wyjątkowo gorące dni podawać można kwas acetylosalicylowy (polopiryna), jako lek z wyboru do niwelowania niekorzystnych skutków wysokiej temperatury. Zastosowany w dawce 1,0g/litr wody zdecydowanie zmniejsza liczbę upadków w czasie upałów. Można też podawać działające antystresowo witaminy , zwłaszcza wit. C. Ptaki muszą mieć swobodny dostęp do poideł, sprawnie działającego systemu pojenia i najlepiej podawać nim wodę schłodzoną. Polewanie dachów wodą niekoniecznie jest dobrym rozwiązaniem, lepiej jak kurnik ma dobrą izolację termiczną i strefę cienia ściany drzew. Należy, oczywiście, pamiętać o zmniejszonej obsadzie, zwłaszcza brojlera, w sezonie letnim , jeszcze raz podkreślam sprawny i wydajny system wentylacyjny oraz zapasowe źródło energii elektrycznej - agregat.


Gł. Lek. Wet. Cargill Poland Jerzy Lendor